Chuyển đến nội dung chính

Lá đỏ

I

Hai gã Anh Điêng băng qua khu đồn điền hướng đến trại nô lệ. Tô vôi trắng sáng, đắp gạch mềm nung, hai dãy nhà đối diện cách nhau giữa khoảng râm dịu nhẹ của con đường là nơi những người nô lệ trú ngụ. Dãy nhà được đánh dấu qua những đường kẻ được vạch bằng chân. Dưới sân lăn lóc vài món đồ chơi tự chế nằm im lìm trong khói bụi. Không hề có chút dấu hiệu nào của sự sống.

- Tôi biết thứ mà chúng ta sẽ tìm thấy là gì. - gã Anh Điêng thứ nhất nói.

- Không, là thứ mà chúng ta sẽ không tìm thấy mới đúng. - Gã còn lại đáp. 

Đã quá canh trưa nhưng ngoài đường vẫn vắng tanh, cửa sổ những căn nhà gỗ trống vắng và yên tĩnh đến lạ thường. Những ống hơi tô ngập hồ cũng không hề thoát ra tí khói bếp.

- Ừm. Chuyện cũng giống như lúc cha của tù trưởng chết.

- Ý anh là cha của cố tù trưởng?

- Dà.

Gã Anh Điêng đầu tiên tên là Three Basket. Gã có lẽ cũng đã sáu mươi. Cả hai gã đều là những tên đàn ông béo lùn, có tí cơ bắp, nhìn hao hao người thành thị. Hai gã bụng thì phệ, đầu thì bự, mặt thì to bè xỉn màu nâu, có nét tựa như mấy cái đầu khắc trên mấy bức tường đổ nát hay lấp ló trong làn sương mù xứ sở Xiêm La hay Sumatra. Những khuôn mặt ấy được hun đúc bởi cái nóng dữ dội của mặt trời. Mặt trời tàn bạo đốt, dưới bóng râm cũng bạo tàn hun theo. Tóc hai gã da đỏ như hai bụi lau sậy mắc lửa. Kẹp chặt bên tai Three Basket là một hộp đựng thuốc hít tráng men.

- Tôi đã nói không biết bao nhiêu lần là đây không phải điều hay. Ngày xưa thì làm gì có nô lệ hay là bọn da đen đâu? Một con người sở hữu thời gian của chính hắn ta. Hắn phải làm chuyện của mình. Còn bây giờ thì sao? Hắn dành gần hết thời gian đưa việc tới cho những kẻ “thích” làm việc nặng nhọc.

- Thì bọn nó cũng như ngựa hay chó thôi.

- Bọn đấy không hề giống với bất kì thứ gì trên cái thế giới này hết. Không gì thỏa mãn được chúng nó ngoài mồ hôi. Kinh tởm hơn cả bọn da trắng.

- Không phải là tù trưởng phải tự tìm việc cho bọn đấy làm sao?

- Đúng như anh nói. Tôi không thích chế độ nô lệ. Đấy không phải điều gì tốt đẹp. Ngày xưa đã có những cách xử lý hay. Bây giờ thì không.

- Anh còn chả biết ngày xưa nó ra làm sao.

- Tôi đã nghe từ những người trong cuộc. Và tôi đã thử cách này. Con người sinh ra không phải để đổ mồ hôi.

- Vậy sao. Vậy chứ để xem thử thịt bọn nó bị cái gì à?

- Đúng vậy. Thịt đen, mà còn đắng đắng nữa.

- Anh ăn rồi à?

- Ăn một lần rồi. Hồi còn trẻ, tôi ăn khỏe, háu ăn lắm. Giờ thì khác rồi.

- Đúng. Bọn này nó quá giá trị, không có ăn được.

- Thịt đắng lắm, tôi không có thích.

- Dù gì thì chúng nó cũng có giá nữa. Mấy tên da trắng còn đổi ngựa để lấy bọn này cơ mà.

Hai gã Anh Điêng bước vào con hẻm. Mấy món đồ chơi vô tri vô giác – những món đồ khắc hình thần linh làm bằng gỗ, nùi giẻ và lông chim – vẫn nằm lăn lóc trong khói bụi trước những bậc cửa sứt mẻ, giữa những khúc xương và quả bầu khô vỡ nát. Không một âm thanh nào phát ra từ những căn nhà gỗ, cửa thì không có lấy một bóng người. Chuyện này chưa từng có tiền lệ trước ngày hôm qua, ngày mà Issatibbeha chết. Tuy nhiên bọn gã đều đã biết trước mình sẽ (không) tìm thấy gì.

Trong căn nhà ở trung tâm khu trại, kha khá lớn hơn so với những ngôi nhà còn lại, vào những pha khác nhau của mặt trăng, những người da đen sẽ tập trung lại với nhau và bắt đầu những nghi lễ của mình trước khi di chuyển xuống vùng hạ lưu – nơi họ cất những chiếc trống. Những người đã đến giữ những phụ kiện nhỏ, những đồ trang trí kì bí và bộ đồ thực hiện nghi lễ gồm những chiếc que chứa đầy kí hiệu được bôi bằng đất sét đỏ. Giữa sàn là một lò sưởi nằm ngay dưới một cái lỗ trên mái nhà, có một ít tro nguội cùng một cái nồi sắt treo lơ lửng. Cửa sổ căn bị đóng kín. Khi hai gã Anh Điêng bước vào, ánh mặt trời không chút ngần ngại nháo nhào đổ vào khiến mắt bọn gã không nhìn được gì ngoài bóng đen và những chuyển động, chuyển động của những con mắt tròn. Dường như nơi đây toàn là người da den. Hai gã Anh Điêng đứng ở ngay lối vào.

- Dà. - Three Basket nói - Tôi đã bảo đây không phải là ý hay.

- Tôi không nghĩ là tôi thích đến đây. - gã còn lại nói.

- Anh cũng ngửi được mùi được nỗi sợ của bọn người da đen rồi đấy. Nó không giống như nỗi sợ của chúng ta.

- Tôi không nghĩ là tôi muốn đứng ở đây đâu.

- Nỗi sợ của anh cũng bốc mùi ghê gớm.

- Có khi đấy là mùi của Issetibbeha.

- Dà. Ông ta biết. Ông ta đã biết chúng ta sẽ tìm thấy gì ở đây. Ông ta biết rằng khi ông ta chết đi chúng ta sẽ tìm đến đây bữa nay.

Từ trong góc tối sâu thẳm nơi căn phòng, những ánh mắt, những mùi hương của những người da đen quanh quẩn quanh hai gã. 

- Ta là Three Basket, các người đã biết rồi. - Ba Rổ nói vọng vào phòng - Bọn ta đến vì hắn. Kẻ bọn ta tìm đã đi mất rồi có đúng không?

Những người da đen không nói một lời.

Mùi hương của họ, mùi hương từ cơ thể những người da đen, dường như cuộn trào trong cái không khí oi bức này. Những người da đen như đang trầm tư về một thứ gì đó xa vời, khó hiểu. Họ như một con bạch tuộc độc nhất. Họ như từng cái rễ của một cái cây khổng lồ đang lồ lộ ra, trong giây lát, mặt đất đã tơi tả trên sự nhầy nhụa, dày đặc và hôi hám của một sự sống không biết đến ánh sáng mà chỉ toàn là sự lăng nhục. “Lại đây,” Ba Rổ nói.

- Anh biết nhiệm vụ của chúng ta rồi đó. Có phải kẻ kia đã bỏ trốn rồi không?

- Bọn nó đang nghĩ cái gì đó. - gã còn lại nói - Tôi không muốn ở đây chút nào.

- Bọn nó phải biết cái gì đó, Ba Rổ nói.

- Bọn nó đang che giấu hắn, anh nghĩ vậy sao?

- Không. Hắn đi rồi. Hắn đã trốn đi kể từ tối qua. Ngày trước, khi ông nội của tù trưởng mất, đã có chuyện giống vậy xảy ra rồi. Mất đến ba ngày để bắt được cái tên đó. Ba ngày trời Doom nằm thoi thóp dưới đất, lầm bầm: “Ta thấy con ngựa, ta thấy con chó, nhưng mà không thấy thằng nô lệ của ta. Các anh làm gì nó rồi? Định không để ta yên nghỉ sao?”

- Bọn nó không muốn chết.

- Dà. Bọn nó ham sống sợ chết lắm nên lúc nào cũng gây ra mấy chuyện phiền. Cái bọn người gì mà danh dự chả có mà lễ nghi thì cũng không. Rất là phiền.

- Tôi không muốn ở đây nữa đâu.

- Tôi cũng không. Bọn này là những kẻ mọi rợ, ta không thể mong chờ là bọn nó chịu theo nề nếp phong tục được. Vậy cho nên tôi mới nói cách này là cách tồi.

- Dà. Bọn hèn nhát. Bọn nó còn chỉ mong là được làm lụng cật lực dưới nắng thay vì được chôn với tù trưởng cơ mà. Nhưng mà đúng là hắn trốn đi thật rồi.

Những người da đen không nói gì cả. Họ im lặng như tờ. Mấy con mắt đảo lia lịa, hoang dại, khuất phục, mùi hôi thối lại xộc lên, dữ dội. “Ừm, bọn này nó sợ”, gã da đỏ kia nói “Giờ thì làm gì đây?”

- Quay về nói với tù trưởng.

- Liệu Moketubbe sẽ nghe ta chứ?

- Cậu ta làm được gì đâu. Cậu ta không thích phải lắng nghe, nhưng giờ cậu ta là tù trưởng rồi.

- Dà. Cậu ta là tù trưởng rồi, có thể đi cái đôi giày gót đỏ kia rồi. Bất cứ khi nào luôn.

Hai gã quay đầu bước ra. Khung cửa không có cửa, trống ngoác. Mấy căn nhà gỗ này không ngôi nào là có cửa, trống trơn.

- Dù sao cậu ta cũng đã mang nó từ trước.

- Mang lén Issetibbeha. Nhưng mà bây giờ đôi giày đó đã thuộc về cậu ta rồi. Cậu ta đã là tù trưởng.

- Dà. Issetibbeha không thích chuyện đó. Tôi cũng nghe rồi. Tôi biết ông ta đã nói với Moketubbe rằng:”Khi con trở thành tù trưởng, đôi giày sẽ là của con. Nhưng từ giờ đến lúc đó, nó vẫn là giày của cha.” Nhưng mà giờ Moketubbe đã là tù trưởng, vậy là cậu ta đã được mang đôi giày.

- Dà. - gã da đỏ kia nói - Giờ cậu ta đã là tù trưởng. Trước kia cậu ta thường lén mang sau lưng Issetibbeha, không chắc là Issetibbeha có biết hay không. Giờ thì Issetibbeha chết rồi, dù là không phải chết già. Moketubbe thành tù trưởng, và đôi giày thuộc về cậu ta. Anh có suy nghĩ gì không?

- Tôi không. - Ba Rổ nói - Anh thì sao?

- Không có. - gã kia trả lời.

- Tốt. - Ba Rổ đáp lại - Thông minh đấy.

II

Ngôi nhà nằm trên một gò đất, xung quanh là mấy cây sồi. Mặt trước nhà có đúng một tầng, là một căn chòi trên boong một chiếc tàu hơi nước mắc cạn được Doom, cha của Issetibbeha, cùng những nô lệ của ông tháo ra và đem về bằng cách đặt trên một chiếc xe lăn gỗ và kéo đi hết mười hai dặm đường, dựng nhà mất hết năm tháng. Ngôi nhà của ông ta lúc đó chỉ có một bức tường gạch. Doom đặt con tàu nằm nghiêng trên bức tường, nơi mà bấy giờ lớp mạ vàng đã sứt mẻ và bong tróc của mấy cái mái đua rococo như muốn uốn lượn theo vẻ đẹp lộng lẫy của dòng chữ hoàng kim viết tên phòng khánh tiết ngay trên mấy cánh cửa chớp, dẫu đã phai mờ theo tháng năm.

Doom sinh ra chỉ là một phó tù trưởng, một Mingo, là một trong ba đứa con thuộc gia đình bên ngoại. Thời Doom còn trẻ và New Orleans còn là một thành phố thuộc địa của châu Âu, ông ta đã có chuyến hành trình từ Mississippi đến New Orleans bằng thuyền buồm. Trên cung đường đó, Doom gặp được Chevalier Soeur Blonde de Vitry, một gã cũng như ông ta, có một địa vị xã hội hết sức mơ hồ. Tại New Orleans, trong hàng ngũ những tay cờ bạc và bọn giết người ở khu ven bờ, Doom, dưới sự chỉ dạy của người giám hộ, đã trở thành người đứng đầu, tù trưởng, người thừa kế mảnh đất thuộc gia đình bên nội. Chevalier de Vitry đã gọi ông ta là du homme, từ đó mà thành cái tên Doom.

Người ta bắt gặp họ ở mọi nơi: một gã Anh Điêng thấp bé mặt dày, mất dạy, khó đoán đi cùng với một gã ngoại quốc gốc Paris mà ai cũng nói là bạn của Carondelet và là tay chân thân tín của tướng Wilkinson. Rồi hai người bọn họ biệt tăm, biến mất khỏi tất cả những chỗ đã từng ẩn náu, để lại sau lưng một huyền thoại về những khoản tiền mà người ta cho là Doom đã thắng được, và những câu chuyện về người phụ nữ trẻ nọ, con gái của một gia đình Tây Ấn khá giả, về chuyện con trai và anh trai cô ta vác súng lùng sục Doom khắp các chốn ẩn náu của ông ta sau lần Doom biệt tích.

Sáu tháng sau, chính người phụ nữ ấy cũng đã bỏ trốn, đi lên chuyến tàu St. Louis. Tàu nghỉ lại một đêm tại một bến tàu gỗ bên bờ Bắc Mississippi. Người phụ nữ xuống tàu, cùng với một con hầu da đen. Bốn người da đỏ đón cô ta bằng một chiếc xe ngựa, và họ đi trong ba ngày, từ từ, chậm rãi, vì người phụ nữ đã có thai. Đến tận đồn điền, cô ta mới biết chuyện Doom giờ đã là tù trưởng. Ông ta không bao giờ kể cho cô về những chuyện này, ngoại trừ việc cậu và anh họ của ông ta đã đột ngột qua đời. Vào thời điểm đó, ngôi nhà mới đã có một bức tường gạch do những tên nô lệ khờ khạo xây nên, tựa vào đó là một căn chòi chia làm mấy phòng. Căn chòi ngổn ngang xương và rác, nằm giữa mảnh đất rừng trông-như-công-viên rộng chừng một vạn mẩu Anh, nơi bọn hươu nhởn nhơ gặm cỏ như gia súc nuôi trong nhà.

Doom và người phụ nữ kết hôn ở đó, chứng giám bởi một vị cha xứ du mục và một con buôn nô lệ, kẻ mà đến đây bằng một con la có buộc trên yên một chiếc ô bằng vải cotton và một bình rượu whisky ba gallon. Một thời gian ngắn sau, Issetibbeha ra đời. Ngay sau đó, Doom bắt đầu sở hữu thêm nhiều nô lệ làm việc trên đồn điền của mình, như cái cách mà người da trắng đã làm. Tuy nhiên, ông ta không bao giờ có đủ việc cho bọn họ làm cả. Nhàn rỗi, Doom lại bán nô lệ ra ngoài những cánh rừng. Hầu hết những lần chuyển đi, bọn họ đều nguyên vẹn, trừ vài lần Doom đãi khách, cho mấy con chó đi đuổi bắt họ.

Doom chết năm Issetibbeha mười chín tuổi. Issetibbeha trở thành người sở hữu cả vùng đất này, bao gồm đàn da đen nay đã nhân số lượng lên hẳn năm lần mà ông ta chả bao giờ thấy có ích. Mặc dù danh hiệu tù trưởng vẫn là của Issetibbeha, đã tồn tại một hệ thống thứ bậc gồm những người anh em họ hàng và chú thím cô bác dì dượng cai trị bộ lạc. Họ tụ họp lại, ngồi xổm thành một hội đồng ngay bên dưới dòng chữ vàng kim của con tàu, bàn về những vấn đề của người da đen.

- Không thể ăn thịt bọn này được. - một người nói.

- Sao không?

- Bọn này nó đông quá.

- Đúng. - người thứ ba cất giọng - Khi mà ta đã bắt đầu thì ta phải ăn thịt hết bọn nó. Ăn như vậy quá nhiều thịt, không tốt đâu.

- Biết đâu thịt này cũng giống thịt nai. Ăn nhiều đâu có sao.

- Ta có thể giết một vài đứa, không cần phải ăn thịt. - Issetibbeha nói.

Bọn người trong họ nhìn qua ông ta một hồi. “Lí do gì chứ?”, một người hỏi.

- Phải. - người thứ hai nói - Ta không làm vậy được. Bọn nó đáng giá; nhớ lại coi, tất cả những việc phiền phức mà bọn nó gây ra cho ta, lại còn phải đưa ra việc cho bọn nó làm. Giờ ta phải làm giống bọn da trắng.

- Làm sao? - Issetibbeha hỏi.

- Gây giống bọn da đen thêm nữa. Khai hoang thêm đất trồng bắp, nuôi bọn nó lớn rồi bán. Ta sẽ khai hoang thêm đất rồi trồng thêm lương thực, rồi nuôi thêm mấy đứa da đen nữa rồi bán cho bọn da trắng lấy tiền.

- Nhưng ta làm gì với tiền đó? - người thứ ba hỏi.

Họ suy nghĩ một lúc

- Để coi. - người đầu tiên nói. Họ ngồi xổm, suy nghĩ thật nghiêm túc.

- Là công việc. - người thứ ba nói.

- Để bọn da đen làm. - người đầu tiên nói.

- Dà. Cho bọn nó làm. Đổ mồ hôi không có tốt đâu. Ẩm ướt. Còn nở lỗ chân lông nữa.

- Rồi lỗ chân lông bị gió đêm lùa.

- Dà. Cho bọn da đen làm việc đi. Hình như bọn nó thích được đổ mồ hôi.

Vì lẽ đó, bộ lạc Anh Điêng khai khẩn thêm đất và cho người da đen trồng ngũ cốc. Đến lúc đó, những người nô lệ vẫn sống trong một cái chuồng lớn cái mái che nghiêng ở một góc, trông như cái chuồng heo. Tuy nhiên, bây giờ, năm năm sau, những người da đỏ đã bắt đầu xây dựng những khu nhà gỗ, sau đó cho những nô lệ trẻ vào theo từng cặp để thực hiện giao phối. Issetibbeha bán bốn mươi nô lệ cho một thương nhân tên Memphis. Ông ta lấy tiền đó đi ra nước ngoài, được người cậu bên ngoại từ New Orleans dẫn đi. Lúc đó, Chevalier Soeur Blonde de Vitry đã là một ông lão già nua ở Paris, đội tóc giả và mặc áo nịt ngực với một khuôn mặt móm mém, nhăn nheo đầy cẩn trọng, ghim chặt bởi sự khó đoán và đầy vẻ bi kịch. Lão vay của Issetibbeha ba trăm đô la và đổi lại, phải giới thiệu ông ta vào một số nhóm nhất định. Một năm sau, Issetibbeha quay về bộ lạc cùng một chiếc giường dát vàng, một đôi chân nến girandole mà người ta cho rằng Pompadour đã dùng ánh sáng từ nó để chải tóc trong khi vua Louis XV cười khẩy về khuôn mặt phản chiếu của ông trên bờ vai phủ phấn của bà, cùng với một đôi giày có gót màu đỏ.

Đôi giày khá nhỏ so với chân Issetibbeha. Ông ta chưa từng mang nó, ít nhất là trước khi đến New Orleans trong chuyến hành trình xuất ngoại.

Issetibbeha mang đôi giày về nhà, bọc trong giấy lụa và cất chúng trong một trong hai chiếc túi treo trên yên ngựa, chiếc còn lại đựng đầy vụ gỗ tuyết tùng. Chỉ vài lần ông ta lấy nó ra, để đưa cho con trai mình, Moketubbe, chơi. Khi lên ba, Moketubbe có một khuôn mặt phẳng, bè, kiểu giống người Mông Cổ, dường như lúc nào cũng trong trạng thái uể oải một cách khó hiểu, cho đến khi nó thấy đôi giày.

Mẹ của Moketubbe là một cô gái xinh đẹp được Issetibbeha bắt gặp khi cô đang trong ca làm việc hàng ngày tại một ruộng dưa. Ông ta dừng lại và ngắm cô một chút: cặp đùi lớn, rắn chắc, tấm lưng khỏe khoắn, khuôn mặt thư thái. Hôm đó Issetibbeha đang trên đường đi đến con lạch để câu cá, nhưng ông ta không tiến thêm bước nào nữa; có lẽ khi đứng đó trộm nhìn cô gái, ông ta nhớ đến mẹ mình, một người đàn bà thành thị, cầm chiếc quạt buộc ren, trốn chạy với nước da đen kịt của mình, cùng với tất cả sự tồi tàn của mối tình bi thảm ngày đó. 

Chưa đầy một năm sau, Moketubbe ra đời. Đến năm ba tuổi cậu ta cũng chưa thể đưa chân vào đôi giày đó được. Nhìn Moketubbe vật lộn với đôi giày trong một buổi chiều nực nội, lặng như tờ, Issetibbeha cười khẽ, lờ đi một cách phũ phàng. Ông ta đã cười nhạo Moketubbe và đôi giày năm này qua tháng nọ, cũng bởi vì ngày qua ngày cậu ta chưa bao giờ ngừng việc cố gắng mang chúng cho đến khi mười sáu tuổi. Cậu ta từ bỏ luôn. Hoặc ít nhất là Issetibbeha nghĩ như vậy. Chỉ đơn giản là Moketubbe vờ như bỏ cuộc khi có Issetibbeha hiện diện. Người vợ mới nhất của Issetibbeha nói với ông ta rằng Moketubbe đã ăn trộm đôi giày và giấu nó đi. Issetibbeha thôi không cười nữa và đuổi luôn cô ta đi, để lại một mình. “Dà,” ông ta nói. “Ta muốn sống lắm, chắc là vậy.” Rồi ông ta gửi lời đến Moketubbe. “Ta trao nó cho con.”

Moketubbe lúc đó hai mươi lăm tuổi, chưa lập gia đình. Issetibbeha không cao, nhưng ông ta cao hơn con trai mình sáu inch và nhẹ hơn gần một trăm pound. Moketubbe bị bệnh về thịt, với khuôn mặt nhợt nhạt, bè và trơ, bàn tay và bàn chân phù nề. “Giờ nó là của con rồi,” Issetibbeha miệng nói, mắt dõi theo Moketubbe. Moketubbe đã nhìn ông ta một lần khi cậu ta bước vào. Một cái nhìn lướt qua, kín đáo và đầy che giấu.

- Cảm ơn cha. - Moketubbe nói.

Issetibbeha nhìn cậu ta. Ông không giờ có thể biết được Moketubbe có thấy gì hay đang nhìn gì hay không.

- Có biết tại sao cảm giác sẽ không như này nếu cha đưa con đôi giày không?

“Cảm ơn cha,” Moketubbe nói lảng. Lúc đó Issetibbeha đang rít thuốc từ cái hộp thiếc - một gã da trắng đã bày ông ta cách cho bột vào môi và chà xát nó vào răng bằng một nhánh cây chà răng hoặc một nhánh alphea*.

- Thì đấy. - Issetibbeha nói - Con người không sống mãi được.

Issetibbeha nhìn thẳng vào con trai mình, ánh mắt như trống rỗng, không nhìn thấy gì, rồi ông ta trầm ngâm trong phút chốc. Bạn sẽ không thể biết được ông ta đang nghĩ gì, ngoại trừ việc ông ta bật chữ ra khỏi mồm, âm lượng vừa đủ nghe: “Dà. Nhưng mà cậu của Doom không có đôi giày nào có gót đỏ cả.” Issetibbeha lại nhìn thằng con mập ú, trơ lì. “Sau cùng thì, một người có thể nghĩ đến việc làm bất cứ điều gì mà không ai biết đến trước khi chuyện đã quá muộn màng.”  Ông ta ngồi trên một chiếc ghế tựa được có nẹp được đan bằng da hươu. “Nó thậm chí còn không thể mang được, cả ta và nó đều bị ngăn cản bởi cùng những thớ thịt ghê tởm giống như nhau. Nó không mang được. Nhưng mà liệu đó có phải lỗi do ta không?”

Issetibbeha sống được thêm năm năm rồi chết. Một đêm nọ ông ta lên cơn đau, và mặc cho vị thầy thuốc với tấm da chồn đã đến và đốt củi, ông ta cũng không sống được đến buổi trưa. Ngày hôm qua đã diễn ra như thế, ngôi mộ đã được đào và trong mười hai giờ qua, mọi người từ khắp nơi, đi xe ngựa, xe kéo, cưỡi ngựa và thậm chí là đi bộ đến đây để ăn thịt chó nướng, món rau trộn succotash và khoai mỡ nấu tro. Họ cũng đến để dự đám tang nữa.

III

“Ba ngày,” Basket nói, ngay sau khi hai gã da đỏ trở về. “Sẽ mất ba ngày và thức ăn sẽ không đủ, tôi đã trải qua điều này một lần rồi.”

Gã da đỏ thứ hai là Louis Berry. “Ông ta rồi sẽ bốc mùi thôi, trong cái thời tiết này.”

- Dà. Bọn nó không mang lại gì ngoài những rắc rối và lo lắng.

- Có khi sẽ không mất tới ba ngày đâu.

- Bọn nó chạy được xa lắm. Dà. Và xác ông tù trưởng này sẽ bốc mùi trước khi được chôn mất. Anh cứ coi thử coi tôi có nói sai không.

Hai gã tiếp cận ngôi nhà.

- Cậu ta mang đôi giày được rồi. - Berry nói - Giờ cậu ta đã có thể mang ngay trước tầm mắt cố tù trưởng.

- Cậu ta không mang nó được dài đâu. - Basket nói. Berry nhìn qua gã. - Cậu ta sẽ dẫn đầu cuộc truy lùng.

- Moketubbe? - Berry hỏi lại - Anh nghĩ cậu ta sẽ làm vậy à? Cái tên mà ngay cả việc nói chuyện bình thường cũng là một cực hình á?

- Cậu ta còn có thể làm gì được nữa. Cha cậu ta sắp bốc mùi đến nơi rồi.

- Phải. - Berry đáp lời - Vẫn còn một cái giá nữa cậu ta phải trả cho đôi giày đó. Dà. Vậy là giờ cậu ta đã sở hữu nó rồi. Anh nghĩ sao?

- Nghĩ sao?

- Ý là anh có suy nghĩ gì không?

- Tôi không.

- Tôi cũng vậy. Issetibbeha bây giờ đâu còn cần đôi giày nữa. Cứ để Moketubbe giữ nó đi, Issetibbeha không quan tâm đâu.

- Dà. Con người ai rồi cũng phải chết cả.

- Dà. Để ông ta yên nghỉ thôi, bây giờ đã có tù trưởng mới rồi.

Phần mái hiên bằng vỏ cây của căn nhà được chống đỡ bởi những cây bách đã được lột vỏ làm cột, cao hơn phần texas* của tàu hơi nước, che bóng một băng ghế dài không có đệm, nơi bọn ngựa và la bị buộc lại với nhau, giẫm đạp vô tội vạ trong cái thời tiết tồi tàn này. Đầu phía trước của boong tàu có một ông già và hai người phụ nữ ngồi. Một trong hai người phụ nữ đang làm thịt gia cầm, người kia thì đang bóc bắp. Ông già đang nói chuyện. Ông ta đi chân không, mặc chiếc áo khoác dài bằng vải lanh và đội mỹ hải ly.

- Thế giới này càng ngày càng tệ hại. - ông già nói - Thế giới đang bị bọn da trắng hủy hoại. Chúng ta sống hết năm này qua năm kia trong yên ổn, và rồi bọn da trắng dúi bọn da đen vào tay chúng ta. Ngày xưa, mấy ông già chỉ có ngồi mát ăn thịt hươu hầm, ăn bắp, đốt thuốc mà bàn về danh dự và đại sự. Giờ thì sao? Ngay cả những người già cũng mệt mỏi với việc chăm sóc bọn thích đổ mồ hôi.

Khi Basket và Berry đi ngang qua boong tàu, ông già ngưng nói và nhìn họ. Đôi mắt mờ đục của ông như vẫn đang càu nhàu, khuôn mặt ông đầy những vết nhăn nhỏ xíu. “Hắn cũng chạy trốn rồi,” ông già nói.

- Vâng. - Berry đáp lời - Hắn chạy mất rồi.

- Ta biết mà. Ta đã nói bọn họ. Sẽ mất 3 tuần mới bắt được, như cái lúc Doom chết. Bọn các anh cứ chờ coi.

- Ba ngày, không phải ba tuần. - Berry nói.\

- Lúc đó có anh à?

- Không. - Berry đáp - Nhưng tôi nghe kể vậy.

- Ừ thì, lúc đó có ta. - ông già nói - Ba tuần ròng rã, xuyên qua những đầm lầy và những bụi gai…

Hai gã Anh Điêng đi tiếp, để ông già nói chuyện một mình.

Những gì từng là phòng đại sảnh của của con tàu giờ đây chỉ còn là một cái vỏ, mục nát từ từ, chậm rãi; gỗ dái ngựa được đánh bóng láng, những đường chạm khắc lóe lên trong chốc lát rồi mờ dần qua lớp mốc với những hình ảnh bí ẩn và sâu thăm thẳm. Mấy ô cửa sổ đượm buồn trông giống như những con mắt bị đục thủy tinh thể. Căn phòng có từ mấy bao hạt giống hoặc là ngũ cốc gì đó và phần trước của bộ phận chạy của xe ngựa, nơi mà hai lò xo hình chữ C đã gỉ sét uốn lượn duyên dáng trên trục, chả làm được gì. Trong một góc phòng, một con cáo con chạy lên chạy xuống một cái lồng liễu mà không phát ra tiếng động. Ba con gà trống gầy gò bước đi trong bụi, nơi này đầy những vết lỗ rỗ và vết đánh dấu bằng những vệt phân khô của chúng.

Hai gã đi qua bức tường gạch, bước vào một căn phòng lớn với những khúc gỗ chắp vá. Trong đó là phần đằng sau của chiếc xe ngựa cùng với phần thân xe bị tháo rời nằm nghiêng. Cửa sổ phòng được che bởi những cành liễu, nơi đó thò ra những cái đầu, những cặp mắt im lìm, cuồng nộ cùng với những chiếc mào gà tơi tả của những con gà chọi. Nền nhà được làm bằng đất sét nén chặt, ở góc tựa vào một cái cày thô sơ và hai mái chèo đẽo bằng tay hoàn toàn. Trên trần nhà, treo lơ lửng bởi bốn sợi dây làm bằng da da hươu, chính là chiếc giường mà vàng mà Issetibbeha đem về từ Paris. Chiếc giường không có nệm hay lò xo, khung giường được đan chéo bằng dây da một cách đầy tinh tế. 

Issetibbeha đã cố gắng để người vợ mới nhất của mình, người vợ bé, ngủ trên chiếc giường đó. Bản thân ông ta bị khó thở bẩm sinh và đã trải qua không biết bao nhiêu trong tư thế nửa ngồi nửa nằm trên chiếc ghế tựa của mình. Issetibbeha sẽ đưa vợ lên giường rồi ngồi đó thao thức, ngủ chập chờn chỉ khoảng ba hoặc bốn tiếng mỗi đêm. Ông ta ngồi trong bóng tối, giả vờ ngủ, lắng nghe vợ mình len lén rời khỏi chiếc giường mạ vàng có dải ruy băng để đặt mình nằm lên tấm đệm trên sàn đến gần sáng. Và rồi cô ta sẽ nhẹ nhàng quay về giường, vờ như đang ngủ, không hề biết rằng trong bóng tối, ngay bên cạnh mình, Issetibbeha lặng lẽ, nở nụ cười khẽ khàng.

Mấy cái chân nến girandole được buộc vào hai cây gậy chống ở một góc nơi có thùng rượu whisky mười gallon bằng dây da. Có một cái lò sưởi bằng đất sét, đối diện với nó là chiếc ghế tựa nơi Moketube đang ngồi. Cậu ta có lẽ cao hơn năm feet một chút và nặng hai trăm năm mươi pound. Cậu ta mặc một chiếc áo khoác vải thô, không mặc áo sơ mi. Cái bụng tròn láng màu đồng của cậu ta phồng lên trên phần dưới của bộ đồ lót bằng vải lanh. Trên chân cậu ta là đôi giày gót đỏ. Đằng sau ghế cậu ta là một thanh niên tay cầm chiếc quạt giấy tua, trông giống như quạt punkah.

Moketubbe ngồi bất động, khuôn mặt bè, vàng vọt với đôi mắt nhắm nghiền và lỗ mũi tẹt, hai cánh tay như hai cái chân chèo duỗi ra. Trên mặt cậu ta là một biểu cảm sau lắng, bi thảm và cũng đơ cứng. Cậu ta còn không mở mắt ra khi Basket và Berry bước vào.

- Cậu ta mang nó từ lúc mặt trời ló dạng à? - Basket hỏi.

- Từ lúc mặt trời ló dạng. - gã thanh niên kia đáp, chiếc quạt không ngừng phe phẩy - các ông cũng thấy đó.

- Dà. - Basket đáp lại - Bọn ta thấy.

Moketubbe không hề di chuyển. Cậu ta nhìn như một mình nộm, như một vị thần Mã Lai mặc áo choàng, quần lót, ngực trần, đi đôi giày gót đỏ tầm thường.

- Nếu là ông, tôi sẽ không làm phiền anh ta đâu. - gã thanh niên nói.

- Sẽ không nếu như ta là cậu. - Basket nói. Gã và Berry ngồi xổm xuống.

Gã thanh niên phẩy chiếc quạt đều đặn. “Ôi tù trưởng,” Basket nói, “Nghe tôi.” Moketubbe không di chuyển. “Hắn chạy mất rồi.”

- Tôi đã nói với ông rồi. - gã thanh niên tiếp tục - Tôi biết hắn sẽ bỏ chạy. Đã nói rồi.

- Dà. - Basket nói - Cậu không phải người đầu tiên nói với ta là ngay sau khi Issetibbeha chết, ta nên biết trước điều gì. Tại sao hôm qua những người thông thái các cậu lại không một ai có hành động nào ngăn chặn chuyện đó xảy ra vậy?

- Hắn không hề muốn chết. - Berry nói.

- Sao hắn lại không muốn được chết? - Basket hỏi lại.

- Vì sẽ có một ngày hắn chết mà không có lí do. - gã thanh niên đáp - Nhưng mà điều đó cũng chả thuyết phục được tôi, ông già ạ.

- Coi chừng cái mồm. - Berry nói.

- Trong suốt hai mươi năm, - Basket nói - khi những tên đồng loại của hắn tưới mồ hôi lên cánh đồng, hắn được phục vụ tù trưởng trong bóng mát. Vậy thì tại sao hắn không muốn chết? Tại sao hắn không muốn đổ mồ hôi?

- Sẽ nhanh thôi. - Berry tiếp lời - Không tốn mấy thời gian đâu.

- Bắt hắn và nói với hắn điều ấy đi. - gã thanh niên nói.

- Suỵt. - Berry thì thầm. Bọn họ ngồi xổm xuống, nhìn vào khuôn mặt của Moketubbe. Có lẽ cậu ta cũng đã chết rồi. Cứ như thể cậu ta bị vùi trong mớ thịt quấn quanh người đến nỗi ngay cả hơi thở cũng chui rúc ở nơi quá sâu, không một ai có thể tìm thấy.

- Nghe này, hỡi tù trưởng. - Basket nói - Issetibbeha đã chết. Ông ta đang chờ. Chúng ta có con chó và con ngựa của ông ta rồi. Tuy nhiên, tên nô lẹ của ông ta thì đã bỏ trốn. Kẻ giữ nồi cho ông ta, kẻ ăn đồ ăn của ông ta, đồ ăn trên chính chiếc đĩa của ông ta, đã bỏ trốn. Và Issetibbeha vẫn đang chờ.

- Dà. - Berry nói theo.

- Đây không phải là lần đầu tiên. - Basket nói - Chuyện như này đã từng xảy ra khi Doom, ông nội của cậu, nằm chở ở ngưỡng cửa của tử thần. Ba ngày chờ đời, ông vẫn luôn miệng hỏi: “Tên da đen của ta đâu rồi?” Và Issetibbeha, cha cậu, đã trả lời rằng: “Con sẽ tìm thấy hắn. Cha hãy yên nghỉ đi, con sẽ mang hắn đến cho cha để cha có thể bắt đầu chuyến hành trình.”

- Dà. - Berry đồng ý.

Moketubbe vẫn không cử động, cũng không mở mắt.

- Trong ba ngày Issetibbeha truy lùy dưới chân suối. - Basket kể lại - Ông ta thậm chí còn không quay về nhà lấy đồ ăn, cho đến khi bắt được tên da đen đó. Ông ta đã nói với Doom rằng “Đây là con chó của cha, con ngựa của cha, và cả tên da đen của cha nữa, cha yên nghỉ được rồi.” Issetibbeha, người mới chết hôm qua, đã nói như vậy đó. Và bây giờ thì tên nô lệ của Issetibbeha đã bỏ trốn. Con ngựa và con chó cũng đợi ông ta, và tên da đen cũng đã bỏ đi mất.

- Dà. - Berry lại đáp lời.

Moketubbe vẫn chưa hề di chuyển. Mắt cậu ta nhắn nghiền, trên cơ thể quái dị đang ngửa ra của cậu ta cơ hồ tồn tại một quán tính khổng lồ, một thứ gì đó hoàn toàn bất động, vượt xa khỏi cơ thể phàm trần của cậu ta. Bọn họ nhìn mặt cậu ta, vẫn ngồi xổm.

- Khi cha cậu vừa mới trở thành tù trưởng, chuyện như này cũng đã xảy ra. - Basket nói - Và cũng chính Issetibbeha đã mang tên nô lệ trở về với người cha để bắt đầu quá trình chôn thi thể.

Khuôn mặt của Moketubbe không hề chuyển động, đôi mắt của cậu ta cũng vậy. Một lúc sau, Basket nói: “Cởi giày.”

Gã thanh niên bắt đầu cởi đôi giày Moketubbe đang mang. Moketubbe bắt đầu thở hổn hển, bộ ngực trần của cậu ta cử động mạnh, như thể cậu ta đang cố chui ra khỏi lớp da thịt dày đặc của mình tìm lại sự sống thuở ban đầu, như vừa ngoi lên từ dưới nước, từ biển cả. Dẫu vậy, mắt cậu ta vẫn chưa chịu mở ra.

- Cậu ta sẽ chỉ huy cuộc truy lùng. - Berry nói.

- Dà. - Basket nói - Cậu ta là tù trưởng. Cậu ta sẽ phải cầm đầu cuộc đi săn.”

IV

Suốt ngày hôm đó, gã da đen, nô lệ hầu cận của Issetibbeha, nấp trong chuồng ngựa, chứng kiến Issetibbeha trong cơn hấp hối. Gã bốn mươi tuổi, gốc Guinea. Gã có một chiếc mũi tẹt, cái đầu nhỏ, gọn gàng; khóe mắt trong của gã hơi đỏ, lợi thì nhô ra, màu đỏ hơi xanh trên bộ hàm của những chiếc răng vuông cỡ bự. Gã được một con buôn đưa đi khỏi Kamerun lúc mười bốn tuổi, trước khi răng gã được mài. Gã trở thành người hầu của Issetibbeha trong hai mươi ba năm.

Vào ngày hôm trước, cái ngày mà Issetibbeha ốm liệt giường, gã về nhà lúc chạng vạng. Trong những phút giây thong thả đó, khói từ bếp lò chậm rãi thổi từ cửa này sang cửa khác, mang theo mùi thịt và bánh mì giống hệt nhau vào nhà đối diện. Những người đàn bà nấu nướng, bọn đàn ông thì tụ tập ở đầu đường, quan sát gã đi xuống dốc từ ngôi nhà, cẩn thận đặt đôi chân trần xuống trong ánh chạng vạng đầy lạ lẫm. Những tên đàn ông đang hóng chuyện thấy được chút ánh sáng từ con ngươi gã.

- Issetibbeha chưa chết đâu. - người quản nô nói.

- Chưa chết nào? - gã hầu cận thắc mắc - Ai chưa chết?

Trong bóng tối, bọn họ đều có khuôn mặt giống như gã, nhưng với những độ tuổi khác nhau. Những suy nghĩ của họ như được niêm phong phía sau những khuôn mặt như mặt nạ tử thần của loài tinh tinh, đầy những bí ẩn. Mùi lửa, mùi nấu nướng lan tỏa chậm rãi và rõ ràng qua bóng đêm kì lạ, như từ một thế giới khác, ngay phía trên con đường với những đứa con nít da đen trần truồng trong khói bụi.

- Nếu ông ta sống sót sau khi mặt trời lặn, ông ta sẽ sống qua được bình minh. - Một người nói.

- Ai nói vậy?

- Ai biết. Người ta nói.

- Dà. Người ta nói. Chúng ta chỉ biết một điều thôi. - họ nhìn qua gã hầu cận lúc này đứng ở giữa, mắt gã sáng lên. Gã chậm chậm hít thở sâu. Ngực gã để trần, người lấm chấm mồ hôi. - Anh ta biết. Anh ta biết điều đó.

- Hãy để trống lên tiếng.

- Dà. Để trống lên tiếng.

Hội trống bắt đầu sau khi trời tối. Họ giấu trống dưới đáy suối. Chúng được làm từ những gốc cây bách rỗng và được những người da đen giấu kín; vì lí do gì thì không ai biết.

Mấy chiếc trống bị chôn vùi trong bùn trên bờ một đầm lầy; được canh giữ bởi một cậu bé mười bốn tuổi. Cậu bé lùn và bị câm. Cả ngày cậu bé ngồi trong bùn, nơi xung quanh toàn muỗi là muỗi, trần truồng, đắp trên người một lớp bùn chống muỗi, quanh cổ là một túi sợi đựng chiếc xương sườn heo còn dính vài mảnh thịt đen cùng với một sợi dây buộc hai miếng vỏ cây có vảy. Cậu bé nhễu nhão lên đôi đầu gối, nước dãi chảy ròng ròng. Thỉnh thoảng những người Anh Điêng lặng lẽ bước ra khỏi bụi cây phía sau lưng cậu bé, đứng nhìn cậu một hồi rồi bỏ đi. Cậu bé chưa bao giờ biết điều đó cả.

Gã da đen nấp trên gác xép chuồng ngựa cho đến chập tối. Rồi gã nghe thấy tiếng trống. Tiếng trống cách gã ba dặm, nhưng gã có thể nghe được rõ như nó đang ở ngay dưới cái chuồng ngựa này, đùng đùng, uỵch uỵch. Dường như gã cũng có thể nhìn thấy ngọn lửa, và cả những bộ xương đen chuyển động vào ra khỏi ngọn lửa với ánh sáng đồng thau lấp lánh nữa. Chỉ là lửa không có ở đây. Không có được thêm một chút anh sáng nào cho gã nơi căn gác xép đầy bụi, với tiếng lạo xạo của chân chuột chạy dọc theo xà nhà vuông vắn ấm áp và cổ kính. Ánh lửa duy nhất có ở đó là từ khói đuổi muỗi nơi những người phụ nữ đang cho con bú cúi xuống, bầu ngực nặng nề, chảy xệ, núm vú căng tròn, mịn màng đưa vào miệng những bé trai; trầm ngâm, không hay, cũng chẳng biết đến tiếng trống. Ánh lửa như một tượng trưng của sự sống.

Có một đám lửa trên chiếc tàu hơi nước, nơi Issetibbeha nằm hấp hối giữa những người vợ của mình, ngay dưới những chiếc đèn chùm buộc chặt và chiếc giường treo lơ lửng. Issetibbeha thấy có khói, rồi ngay trước khi mặt trời lặn đi, ông ta thấy ông thầy thuốc bước ra, mặc một chiếc áo khoác bằng da chồn hôi, và đốt lửa lên hai cây gậy trét bùn ở mũi của boong tàu. "Ông ấy là người chưa chết," người da đen thì thầm trong gác xép, tự trả lời mình; gã có thể nghe thấy hai giọng nói, bản thân gã cùng với chính mình: “Ai chưa chết?”

- Mày chết chắc rồi.

- Dà, tao chết chắc. - gã tự đáp.

Gã ước chi mình đang ở nơi tiếng trống dồn dập. Gã tưởng tượng rằng mình búng cái vèo ra khỏi bụi cây, nhảy múa giữa tiếng trống trên đôi chân gầy gò, bóng nhẩy, vô hình của mình. Nhưng gã đâu làm được điều đó. Số phận con người vẫn đang chạy đua với cái chết từng ngày. Khi tử thần tước đi số mạng một người, hắn chỉ bị lấy mất một phần của sự sống mà hắn đã trải qua. Đó là khi cái chết dần bắt kịp hắn ta từ phía sau, dù đường đua vẫn chưa kết thúc. 

Những tiếng chân chuột nhỏ dần đi theo những cơn gió nhẹ dọc theo xà nhà. Có lần nọ gã ăn thịt chuột. Lúc đó gã còn là một cậu bé, bé xíu, vừa mới đến Mỹ. Họ đã sống  ở vùng nhiệt đới 90 ngày trong một khoang tàu cao ba feet. Trên boong tàu là gã thuyền trưởng người New England say xỉn ngâm nga lớn tiếng từ một cuốn sách mà mười năm sau gã ta mới biết là Kinh thánh. Lúc đó cũng đang ngồi xổm như trong chuồng ngựa này, thằng bé quan sát thấy được con chuột. Một con chuột “hiện đại”, “văn minh”, là hậu quả của việc thích nghi với xã hội con người mà mất đi sự khéo léo vốn có của mắt và tứ chi. Thằng bé bắt nó mà không gặp khó khăn nào, chỉ với một động tác tay nhỏ. Nó ăn con chuột, chậm rãi, từ từ, tự hỏi làm thế nào mà bất kì con chuột nào cũng phải mất quá nhiều thời gian để trốn thoát như vậy. Lúc đó, thằng bé đang mặc chiếc áo trắng duy nhất được tặng bởi một thương nhân, cũng là một phó tế trong nhà Unitarian. Nó cũng chỉ có thể nói được mỗi tiếng mẹ đẻ.

Giờ gã trần truồng, mặc độc chiếc quần yếm được những người Anh Điêng mua từ bọn da trắng, cùng với một chiếc bùa hộ mệnh treo trên một sợi da đeo quanh hông. Tấm bùa bao gồm một nửa của một chiếc kính lúp xà cừ mà Issetibbeha mang từ Paris về và hộp sọ của một con rắn nước Moccasin*. Chính tay gã đã tự tay giết con rắn và ăn sạch sành sanh, chừa lại mỗi cái đầu độc. Gã nằm trên gác xép, nhìn ngôi nhà, con tàu hơi nước, lắng nghe tiếng trống, tưởng tượng có mình nhảy múa ở nơi kia.

Người da đen nằm đó cả đêm. Sáng hôm sau, gã thấy ông thầy thuốc mặc chiếc áo khoác da chồn hôi bước ra, leo lên con la rồi đi mất. Gã im lìm, làn bụi từ những dấu chân cuối cùng con la để lại dần tan biến. Gã nhận ra mình vẫn còn thở và đã cảm thấy lạ lẫm khi mình vẫn hít thở bình thường, vẫn còn cần tới không khí. Gã nằm đó, im lìm quan sát, chờ đến lúc đi được. Cặp mắt gã sáng lên, lặng lẽ, hơi thở nhẹ nhàng, đều đặn. Gã thấy Louis Berry đi ra và nhìn lên trời.

Trời lúc đó đã sáng hẳn, có năm người da đỏ trong trang phục ngày chủ nhật của họ, ngồi dọc theo boong con tàu hơi nước, đến trưa đã có hai mươi lăm người ở đó. Chiều hôm đó, họ đào một cái hố để nướng thịt và khoai lang, lúc đó đã có gần một trăm người khách đến. Họ đến trong lịch sự, kiên nhẫn, và trong bộ Âu phục cứng nhắc của mình. Gã thấy Berry dẫn con ngựa của Issetibbeha ra khỏi chuồng và buộc nó vào một cái cây. Rồi gã lại thấy Berry bước ra khỏi nhà với con chó già nằm bên cạnh ghế Issetibbeha. Gã này tiếp tục buộc con chó vào cái cây kia. Con chó ngồi đó, nghiêm nghị, quan sát từng khuôn mặt một. Rồi nó bắt đầu tru lên. Nó tru đến khi mặt trời lặn, khi người da đên trèo xuống xuống bức tường phía sau chuồng ngựa và nhảy vào con suối nhỏ, lúc này đã là đêm.

Gã bắt đầu chạy. Gã có thể nghe thấy tiếng con chó săn tru lên phía sau, gần dòng suối. Trong lúc đang chạy, gã vụt qua một người da đen khác. Hai tên đàn ông, một kẻ đan đứng, một người đang chạy, nhìn nhau trong giây lát như thể đang bị chia cách bởi hai thế giới khác nhau. Gã lẩn hoàn toàn vào bóng tối, miệng ngậm chặt, tay nắm lại, lỗi mũi thở ra thở vào đều đặn.

Gã tiếp tục chạy trong màn đêm. Gã biết rõ vùng đất này lắm, bởi vì gã thường xuyên đi săn với Issetibbeha, kế bên con ngựa ông ta, cưỡi trên con la của mình lần theo dấu con cáo hoặc con mèo. Những người đuổi theo gã cũng hiểu rõ vùng đất này y như gã vậy. Gã nhìn thấy họ lần đầu tiên ngay trước khi mặt trời lặn vào ngày thứ hai. Lúc đó, gã đã chạy được ba mươi dặm, chạy lên phía trên đáy suối, trước khi quay trở lại, nằm trong một bụi đu đủ. Đây là lần đầu tiên gã nhìn thấy cuộc truy đuổi. Có hai người cả thảy, mặc áo sơ mi và mũ rơm, tay cầm quần cuộn gọn gàng dưới cánh tay, không có vũ khí. Hai gã này tầm tuổi trung niên, bụng phệ, và dù sao đi nữa thì họ cũng không thể di chuyển nhanh được; phải mất mười hai giờ hai gã này mới có thể quay trở lại nơi người da đen đang nằm quan sát họ. “Vậy là ta có thời gian đến nửa đêm để nghỉ ngơi,” gã nói thầm. Gã ở gần khu đồn điền đến nỗi có thể ngửi thấy mùi đồ ăn được nấu. Gã nghĩ chắc mình đói rồi, gã cũng đã không ăn trong suốt ba mươi tiếng. “Nhưng mà nghỉ ngơi quan trọng hơn,” gã tự nhủ. Người da đen tiếp tục tự nhủ, lặp đi lặp lại câu đó trên bụi cây đu đủ. bởi vì nỗ lực nghỉ ngơi. Với cái nhu cầu cần được nghỉ ngơi nhưng lại vội vàng như vậy, tim gã đập thình thịch như mới vừa xong hành trình chạy trốn. Cứ như thể gã đã quên cách nghỉ ngơi hồi sức. Gã đã quá mệt, sáu giờ là không đủ để nghỉ ngơi, cũng là không đủ để nhớ lại cách làm điều đó.

Đến tối, gã lại tiếp tục đi. Gã đã nghĩ đến việc liên tục di chuyển đều đặn và lặng lẽ suốt đêm. Không còn nơi nào cho gã đi đến, nhưng bất cứ khi nào di chuyển, gã vẫn sẽ chạy hết tốc lực, đẩy lồng ngực thở hổn hển, lỗ mũi mở to trong bóng tối ngột ngạt và bạo tàn. Gã chạy được một giờ trước khi lạc mất lối, không có phương hướng. Đột nhiên gã dừng lại, sau một chốc, trái tim đập uỳnh uỳnh của gã dần giải mã được tiếng trống. Tiếng trống cách đó không đến hai dặm. Gã lần theo nó cho đến khi gã ngửi thấy mùi lửa khói và nếm được khói cay nồng. Khi gã đứng giữa dàn trống, tiếng trống vẫn không ngừng vang lên, và người quản nô đến chỗ gã đang đứng, mập mờ trong khói. Gã thở hổn hển, lỗ mũi phập phồng rung rung, gã nhìn chằm chằm với một khuôn mặt đầy bùn như thể chúng được điều khiển bởi phổi.

- Bọn ta đã chờ anh. - người quản nô nói - Nhanh lên đi.

- Nhanh gì?

- Ăn, nhanh, rồi đi. Người chết thì không được giao du với người sống, anh biết điều đó à.

- Dà, tôi biết.

Họ không nhìn nhau nữa. Tiếng trống vẫn không có dấu hiệu ngừng.

- Anh có muốn ăn chút không? - người quản nô hỏi.

- Tôi không đói. Chiều nay tôi đã bắt được một con thỏ và ăn trong lúc đang nấp rồi.

- Vậy thì anh hãy mang theo một ít thịt chín đi.

Gã lấy miếng thịt đã được nấu chín, gói trong lá, và lại đi xuống đáy suối. Một hồi sau, tiếng trống đã ngưng. Gã đi bộ từng bước đều cho đến sáng. “Ta có mười hai tiếng,” gã nói thầm. “Có thể là nhiều hơn, vì họ theo dấu ta trong đêm.” Gã ngồi xuống và ăn thịt, sau đó chùi tay vào đùi. Rồi gã đứng dậy, cởi quần yếm và ngồi xuống bên một con lạch, phủ lên mình một lớp bùn - lên mặt, tay, thân và chân - và lại ngồi xuống, khoanh chân, cúi đầu. Khi trời đủ sáng để nhìn, gã di chuyển trở lại đầm lầy, ngồi xổm xuống và đi ngủ như vậy. Gã không mơ gì. May là gã đã di chuyển, vì trong lúc đột nhiên tỉnh dậy giữa ban ngày với ánh nắng mặt trời trên cao, gã nhìn thấy hai người da đỏ. Họ vẫn mang theo quần cuộn gọn gàng của mình. Họ đứng đối diện ngay nơi gã đang ẩn náu, bụng phệ, dày, trông mềm mại, nhìn khá buồn cười trong chiếc mũ rơm và áo sơ mi đuôi tôm.

- Việc này mệt bỏ xừ. - một gã nói.

- Tôi thà ở nhà núp trong bóng râm còn hơn. - gã còn lại nói.\

- Nhưng mà tù trưởng còn đang đợi để được an táng.

- Dà. - họ lặng lẽ nhìn quanh; khom lưng. Một gã lấy từ trong đuôi áo sơ mi của mình một cục gai - Thằng da đen chết dẫm đó. - gã chửi.

- Dà. Không biết từ bao giờ mà bọn nó lại trở thành không gì ngoài thách thức và mối quan tâm của ta nữa.

Vào đầu giờ chiều, từ trên ngọn cây, người da đen nhìn xuống phía đồn điền. Gã thấy xác Issetibbeha nằm trong chiếc võng giữa hai cái cây nơi con ngựa và con chó bị buộc dây. Đám đông bâu xung quanh con tàu hơi nước chật kín nào những xe ngựa, ngựa, la, xe kéo và ngựa có yên cương. Trong khi đó phụ nữ, trẻ em và đàn ông lớn tuổi theo từng nhóm ngồi quanh đường hào dài nơi khói từ thịt nướng thổi chầm chậm nhưng đậm đặc. Đàn ông và những tên trai lớn tuổi sẽ ở dưới đó, dưới đáy lạch sau lưng người da đen, trên còn đường mòn, quần áo Chủ Nhật của họ được cuộn cẩn thận và nhét vào các nhánh cây. Có một nhóm đàn ông gần cửa nhà, đến phòng đại sảnh của con tàu hơi nước, người da đen quan sát họ, và sau một lúc, gã thấy họ khiêng Moketubbe ra ngoài bằng một chiếc cáng làm bằng da nai và gỗ cây hồng xiêm; Ẩn mình trong góc lá, người da đen, con mồi, lặng lẽ nhìn xuống số phận không thể cứu vãn của mình với vẻ mặt sâu thẳm như chính Moketubbe. "Dà," gã khẽ nói. “Vậy là cậu ấy sẽ đi. Cái người mà nguyên cả cơ thể đã chết dần chết mòn từ mười lăm năm trước, cũng sẽ đi nữa.”

Giữa chiều, gã chạm mặt một người Anh Điêng. Cả hai người đều đang trên một cây cầu gỗ bắc qua một con lạch - người da đen gầy gò, gân guốc, cứng rắn, nhưng mệt mỏi và tuyệt vọng; gã da đỏ thì lại béo, trông mềm mại, dáng vẻ lộ rõ sự miễn cưỡng và trì trệ. Gã Anh Điêng không hề nhúc nhích, không phát ra âm thanh; gã đứng trên cây cầu gỗ và nhìn người đàn ông da đen lao vút lạch nước và bơi vào bờ, đâm sầm vào bụi rậm.

Trước lúc mặt trời lặn, người da đen nằm sau một khúc gỗ đổ. Trên khúc gỗ có một hàng kiến di chuyển chậm chạp. Gã bắt và ăn chúng một cách chậm rãi, với một sự tách biệt nào đó, như thể một vị khách ăn muối từ một món ăn vậy. Chúng cũng có vị mặn, kích thích phản ứng tạo nước bọt quá mức. Gã nhai từ từ, nhìn đàn kiến không ngừng di chuyển trên thân cây, đi đến sự diệt vong trong thức, với một sự kiên định đến lạ thường. Cả ngày nay gã không ăn gì khác; trong lớp mặt nạ bùn khô cứng, mắt gã đảo đều trong những viền đỏ. Lúc hoàng hôn, khi đang bò dọc theo bờ suối về phía nơi gã phát hiện một con ếch, bất ngờ một con rắn Moccasin cắn vào cánh tay gã với một cú táp chậm mà đau. Nó tấn công một cách vụng về, để lại hai vết cắt dài trên cánh tay gã như hai vết cắt dao cạo, và ngã sấp xuống với đà và cơn giận dữ của chính nó. Con rắn trong khoảnh khắc đó dường như hoàn toàn bất lực với sự vụng về và cơn thịnh nộ của chính mình. “Olé*, ông nội ơi,” người da đen la lên. Gã chạm vào đầu nó để rồi lại nhìn thấy nó ghim vào cánh tay mình lần nữa, và lại thêm lần nữa, những vết cào sâu, hết sức nguy hiểm. “Con không muốn chết,” gã nói, rồi lặp lại lần nữa - “Con không muốn chết” - bằng một giọng điệu trầm tĩnh, chậm rãi và với tông giọng thấp, như thể đó là điều gì đó, cho đến khi những lời nói tự nói ra, gã nhận ra rằng gã chưa thấy được khao khát sống của mình, hoặc chưa biết được nó nằm ở mức độ nào.

V

Moketubbe mang theo đôi giày đi cùng. Cậu ta không thể mang chúng quá lâu khi di chuyển, ngay cả khi được nằm trên cáng, vì vậy nó được đặt trên một tấm da nai vuông trên lòng cậu ta - đôi giày nứt nẻ, mỏng manh giờ đây đã hơi méo mó với bề mặt bằng da bóng láng có vảy và lưỡi không khóa và gót giày đỏ tươi, nằm trên thân thể béo ị - chỉ có thể gọi là còn sống - đang ngả lưng, được mang xuyên qua đầm lầy và những bụi tầm xuân bởi những gã đàn ông suốt ngày phải liên tục chịu đựng cái sự tội ác và mục tiêu của nó, về những người đã bị giết. Đối với Moketubbe thì cứ như thể cậu ta bất tử, đang được nhanh chóng mang đi xuyên qua qua địa ngục bởi những linh hồn bất hạnh, những kẻ khi còn sống đã dự trước được thảm họa của Moketubbe, và khi chết, đã trở thành những đồng phạm vô tâm trước kiếp đọa đày của cậu ta.

Sau một hồi nghỉ ngơi, chiếc cáng được dựng ở giữa vòng tròn những người ngồi xổm. Moketubbe nằm bất động trong đó, nhắm mắt, khuôn mặt vừa có vẻ thảnh thơi vừa như tiên tri được một điều bất khả kháng: cậu ta có thể mang đôi giày một lúc. Gã trai trẻ mang đôi giày cho cậu ta, nhồi đôi chân to, mềm mại, phù nề của Moketubbe vào đôi giày. Ngay sau đó, trên khuôn mặt cậu ta lại hiện lên biểu cảm bi thảm, tiêu cực và cực kì chăm chú, thứ biểu cảm của những người mắc chứng khó tiêu. Rồi họ lại tiếp tục. Cậu ta không hề nhúc nhích, không phát ra âm thanh, nằm bất động trong chiếc cáng nhịp nhàng, hậu quả của sự ì ạch, hoặc có thể do là một số đức hạnh vương giả như lòng dũng cảm hay sự kiên cường. Một lúc sau, họ đặt chiếc cangs xuống và nhìn Moketubbe, nhìn khuôn mặt vàng như mặt tượng, đẫm mồ hôi. Rồi Three Basket hoặc Had-Two-Fathers sẽ nói: “Cởi giày ra. Rất vinh dự đã được phục vụ” và họ tháo giày. Khuôn mặt của Moketubbe sẽ không thay đổi, nhưng chỉ sau đó hơi thở của cậu mới trở nên cảm nhận được, ra vào đôi môi nhợt nhạt của anh với loạt tiếng à à à nhẹ nhàng, và họ lại ngồi xổm xuống trong khi người đưa tin và những kẻ truy bắt đi đến.

- Chưa được à?

- Chưa. Hắn đang đi về hướng đông. Đến khi mặt trời lặn hắn sẽ đến Miệng Tippah. Sau đó hắn sẽ vòng trở lại. Ta sẽ bắt được hắn vào ngày mai.

- Hy vọng là như vậy. Sẽ không quá sớm đâu.

- Dà. Đã bao ngày rồi.

- Vụ lúc Doom chết, chỉ mất có ba ngày là bắt được.

- Nhưng đó là một lão già. Tên này thì còn trẻ.

- Dà. Chạy giỏi thật. Nếu trong ngày mai mà hắn bị bắt, tôi sẽ được một con ngựa.

- Chúc may mắn.

- Dà. Việc này không hề dễ chịu chút nào.

Đó là ngày thức ăn ở đồn điền cạn kiệt. Khách khứa trở về nhà và quay lại vào ngày hôm sau với nhiều thức ăn hơn, đủ dùng cho một tuần nữa. Vào ngày hôm đó, Issetibbeha bắt đầu bốc mùi; người ta có thể ngửi thấy mùi xác ông ta từ khắp nơi khi trời nóng vào buổi trưa và có gió thổi. Nhưng họ đã không bắt được người da đen vào ngày hôm đó, cũng không phải vào ngày hôm sau. Khoảng hoàng hôn ngày thứ sáu, những người đưa tin tiến đến cáng; họ đã tìm thấy máu. “Hắn đã tự làm mình bị thương.”

- Không tệ. Hy vọng là thế. - Basket nói - Ta không thể để Issetibbeha đi cùng với một tên vô tích sự được.

- Cũng không cho một tên không được ông ta nuôi dưỡng đi cùng được. - Berry tiếp lời.

- Bọn tôi không biết nữa. - người đưa tin nói - Hắn đã ẩn nấp. Hắn đã lẻn trở lại đầm lầy. Bọn tôi đã để lại người canh chừng.

Đoàn người khiêng cáng lóc cóc chạy. Nơi người da đen dùng để chui vào đầm lầy cách đó một giờ đi bộ. Trong sự vội vã cũng như phấn chấn, họ đã quên béng rằng Moketubbe vẫn còn đang mang đôi giày. Khi đoàn người đến nơi, Moketubbe đã ngất xỉu. Họ tháo đôi giày ra và đánh thức cậu ta dậy. Khi trời tối, họ quây quần thành một vòng tròn quanh đầm lầy. Họ ngồi xổm xuống, bao xung quanh là bầy muỗi, ngôi sao đêm thấp gần phía tây cùng với các chòm sao đã bắt đầu quay phía trên đầu. “Ta sẽ cho hắn thời gian,” họ nói. “Ngày mai cũng chỉ là một tên gọi khác của hôm nay thôi.”

- Dà. Cho hắn chút thời gian đi. - Họ ngừng lại, cùng nhau nhìn vào bóng tối nơi sâu thẳm đầm lầy. Một lúc sau, tiếng xì xào cũng ngưng, và rồi người đưa tin bước ra từ bóng tối.

- Hắn đã cố gắng trốn chạy.

- Nhưng anh đã làm hắn quay lại?

- Hắn tự quay lại, làm bọn tôi sợ hãi trong giây lát. Cả ba người bọn tôi. Bọn tôi có thể cảm nhận được hắn rón rén trong bóng tối, và bọn tôi cũng cảm nhận được thứ gì đó khác mà bọn tôi không biết nữa. Đó là lí do bọn tôi sợ, cho đến khi hắn nói với bọn tôi. Hắn nói hãy giết ngay tại đó luôn đi, vì đang là trời tối và hắn sẽ không phải chứng kiến cái chết đến từ từ. Nhưng đó không phải là thứ mà bọn tôi cảm nhận được, rồi hắn nói với chúng tôi đó là gì. Một con rắn đã cắn hắn, vào hai ngày trước. Cánh tay hắn sưng lên, và rồi nó bốc mùi hôi. Nhưng đó không phải thứ mùi mà bọn tôi cảm nhận được lúc đó, vì vết sưng đã xẹp xuống và cánh tay của hắn không lớn hơn cánh tay của một đứa nhỏ là mấy. Rồi hắn chỉ cho bọn tôi xem. Bọn tôi đều đã sờ cánh tay của gã, không lớn hơn cánh tay của một đứa nhỏ. Hắn nói hãy đưa cho hắn một cái rìu để hắn chặt tay. Nhưng mà ngày mai cũng là hôm nay.

- Dà. Ngày mai là ngày hôm nay.

- Bọn tôi hơi sợ trong một chốc. Rồi hắn lại đi vào đầm lầy.

- Tốt đó.

- Dà. Bọn tôi đã sợ. Có nên nói với tù trưởng điều này không?

- Để xem. - Basket nói. Rồi ông ta đi mất. Người đưa tin ngồi xuống và kể lại những chuyện về người da đen. Basket đã quay trở lại.

- Tù trưởng nói là rất tốt. Hãy quay về vị trí của mình đi.

Người đưa tin rón rén đi mất. Đoàn người ngồi xổm quanh cáng, thỉnh thoảng họ lại ngủ. Khoảng sau nửa đêm, họ bị đánh thức bởi người da đen. Gã bắt đầu la hét và tự nói chuyện một mình. Giọng nói gã đột ngột vang lên trong bóng tối, rõ ràng, rồi lại im lặng. Bình minh lên, một con sếu trắng chậm rãi vỗ cánh bay trên bầu trời màu vàng nhạt. Basket đã thức dậy. “Đi ngay bây giờ thôi,” gã nói. “Chính là ngày hôm nay.”

Hai người da đỏ tiến vào đầm lầy, di chuyển một cách ồn ào. Trước khi đến được chỗ người da đen, họ đã dừng lại. Người da đen bắt đầu hát. Họ thấy gã, trần truồng, lấm lem bùn đất, ngồi trên một khúc gỗ và hát. Họ lặng lẽ ngồi xuống cách đó một đoạn ngắn chờ đến khi gã hát xong. Mặt hướng lên trời, người nô lệ da đen đang hát gì đó bằng ngôn ngữ của riêng gã. Giọng của gã trong trẻo, tròn chữ, thấm một chút chất hoang dã và một vẻ đượm buồn. “Cho hắn một ít thời gian thôi,” những người da đỏ nói với nhau, kiên nhẫn ngồi đợi. Gã ngừng hát và hai người da đỏ tiến lại gần. Gã nhìn họ qua lớp mặt nạ bùn vỡ nát. Mắt gã đỏ ngầu, đôi môi nứt nẻ trên hàm răng ngắn vuông vắn. Chiếc mặt nạ bùn có vẻ như đã lỏng lẻo trên khuôn mặt gã, như thể gã đã mất không biết bao nhiêu thịt kể từ khi đắp nó lên. Gã giữ chặt cánh tay trái gần ngực. Phần từ khuỷu tay trở xuống đắp bùn đã bị đóng cục, không ra hình dạng gì. Họ có thể người thấy mùi từ gã, một thứ mùi hôi thối. Gã vẫn lặng lẽ nhìn họ cho đến khi một người chạm vào cánh tay gã. “Đi thôi,” người da đỏ nói. “Anh chạy giỏi lắm. Đừng xấu hổ.”


VI

Khi đoàn người Anh Điêng tiến về đồn điền trong buổi sáng nhớp nháp đó, mắt người da đen đảo một chút, giống như mắt ngựa. Khói từ hố nấu nướng bay thấp dọc theo mặt đất, ngay trên đầu những vị khách đang ngồi chờ quanh sân và trên boong con tàu hơi nước, trong những bộ quần áo cứng nhắc, chói sáng, đính đầy trang sức. Từ phụ nữ, trẻ em cho đến cả người già. Họ đã cử những người đưa tin đi dọc theo đáy suối cùng với một người khác đi ngay phía trước. Thi thể của Issetibbeha đã được đưa đến nơi có sẵn ngôi mộ đang đợi ông ta, cùng với con ngựa và con chó, tuy vậy họ vẫn có thể ngửi thấy mùi xác ông ta quanh những ngôi nhà ông ta ở khi vẫn còn sống. Những vị khách bắt đầu di chuyển về phía ngôi một khi những người khiêng cáng Moketubbe leo lên dốc.

Người nô lệ da đen là người cao nhất ở đó. Cái đầu cao, sát, lấm lem bùn đất của gã lừng lững bên trên đoàn người. Gã thở gấp, như thể nỗ lực tuyệt vọng của cả sáu ngày đầy căng thẳng đang đè nặng lên gã trong cùng một lúc mặc cho đoàn người có đang đi chậm. Bộ ngực trần đầy sẹo của gã nhô lên hạ xuống trên cánh tay trái đang khép chặt. Gã liên tục hết nhìn sang bên này lại nhìn sang bên kia, như thể không nhìn thấy gì, như thể thị lực gã không bao giờ có thể bắt kịp tốc độ nhìn của gã. Miệng gã hơi hé ra phía trước hàm răng trắng lớn. Gã bắt đầu thở hổn hển. Những vị khách đang di chuyển tạm nghỉ, dừng lại, nhìn qua, trong tay cầm mấy miếng thịt. Ngay lúc đó, người da đen nhìn họ bằng hai con mắt đầy hoang dại, nhưng con thú bị kiềm chế. Gã nhìn không chớp mắt.

- Anh sẽ ăn trước chứ? - Basket nói. Gã phải nói tận hai lần.

- Vâng. - người da đen đáp - Nhiêu đủ rồi. Tôi muốn ăn.

Đoàn người bắt đầu chen chúc trở lại vào giữa, lời gã được truyền đến hết thảy: “Hắn sẽ ăn trước tiên.”

Đoàn người đi đến con tàu hơi nước. “Ngồi xuống,” Basket nói.

Người da đen ngồi trên mép boong tàu. Gã vẫn thở hổn hển, ngực phập phồng, đầu không ngừng quay qua quay lại với đôi mắt trắng dã. Dường như sự không thể nhìn thấy đến từ bên trong, từ sự tuyệt vọng, chứ không phải từ sự thiếu vắng tầm nhìn. Những người da đỏ mang thức ăn đến và lặng nhìn nhìn gã ăn. Gã đưa thức ăn vào miệng và nhai, nhưng khi đang nhai, chất lỏng dai dở bắt đầu trào ra từ khóe miệng và chảy xuống cằm, xuống ngực. Sau một lúc, gã ngừng nhai và ngồi đó, trần truồng, người đầy những bùn đất đã khô quắt, với chiếc đĩa trên đầu gối, miệng mở rộng, vẫn đầy ụ thức ăn đã nhai, mắt mở to và không ngớt thở, thở hổn hển. Đoàn người nhìn gã, kiên nhẫn chờ đợi, vẫn không lay chuyển.

- Đi thôi. - cuối cùng thì Basket cũng nói.

- Tôi muốn nước. - người da đen nói - Tôi muốn uống nước.

Cái giếng nằm hơi dốc về phía khu nhà. Con dốc nằm lốm đốm bóng buổi trưa, khoảng thời gian yêu bình khi Issetibbeha nghỉ trưa trên ghế và chờ bữa trưa và buổi chiều dài để ngủ. Khi đó, người da đen, người hầu cận sẽ được tự do thỏa thích. Gã sẽ ngồi ở cửa bếp, nói chuyện với những người đàn bà đang chuẩn bị thức ăn. Bên kia bếp, lối đi giữa những khu nhà yên tĩnh, thanh bình, là nơi những người phụ nữ nói chuyện với nhau. Khói từ bếp lửa bữa tối thổi vào những đứa trẻ da đen như những món đồ chơi bằng gỗ mun nằm vất vưởng trong làn khói bụi.

- Đi nào. - Basket nói.

Người da đen đi giữa đoàn người, cao hơn bất kì ai. Những vị khách tiến về phía Issetibbeha, nơi con ngựa và con chó đang đợi. Người da đen bước đi với cái đầu cao không biết ngừng lại là gì, cùng với bộ ngực đang thở hổn hển. 

- Đi nào. - Basket nói - Anh muốn nước đúng không?

- Vâng. - người da đen đáp - Vâng ạ.

Gã nhìn lại ngôi nhà, rồi lại nhìn xuống khu nhà. Hôm nay không có ngọn lửa nào cháy, không có khuôn mặt nào xuất hiện nơi những cánh cửa, không một đứa nhỏ mọi đen nào bên dưới làn bụi, thở hổn hển. “Nó cắn tôi chỗ này, rạch lên tay này của tôi một, hai rồi ba lần. Rồi tôi nói “Olé, ông nội ơi.””.

- Đi đi. - Basket nói.

Người da đen vẫn đang đi bộ, cao đầu gối, đầu ngẩng lên, như thể đang chạy trên máy chạy bộ. Mắt gã sở hữu một ánh nhìn đầy hoang dã, như một con thú trong kiềm kẹp, như của một con ngựa. “Anh muốn nước,” Basket nói. “Nước đây.”

Có một cái vỏ bầu trong giếng. Họ múc đầy nước và đưa cho người da đen, rồi quan sát uống. Đôi mắt gã không ngừng chuyển động khi gã chậm rãi nghiêng quả bầu lên trên khuôn mặt lấm lem của mình. Họ có thể thấy rõ cổ họng gã chuyển động và nước trong vắt chảy xuống từ hai bên quả bầu, rớt xuống cằm và ngực gã. Rồi nước ngưng chảy. “Đi,” Basket nói.

“Đợi đã,” người da đen nói. Gã lại nhúng quả bầu xuống và nghiêng nó vào mặt mình, ngay bên dưới đôi mắt không ngừng chuyển động. Một lần nữa đoàn người thấy cổ họng gã chuyển động và nước chưa nuốt được chảy ào xuống cằm rồi tạo thành con kênh trên ngực gã. Họ vẫn kiên nhẫn chờ đợi, lịch thiệp, nghiêm trang, vẫn không thể lay chuyển, cả người trong tộc, khách khứa và họ hàng. Rồi nước ngưng chảy, dù quả bầu rỗng vẫn nghiêng qua bên cao hơn, và rồi cổ họng đã giống như đang vờ nuốt, nuốt không thành, trong vô vọng. Một mẩu bùn bị nước làm cho lỏng đi bị cuốn trôi khỏi , vỡ ra ở đôi chân ngập bùn của gã. Đoàn người có thể nghe được từng hơi thở của gã trong vỏ quả bầu rỗng: A-a-a.

“Đi được rồi,” Basket nói, vớ lấy quả bầu từ tay người da đen và treo nó lên lại.

(Một truyện ngắn thuộc tập These 13 của Wiliiam Faulkner - Biên dịch bởi Chịll)


Nhận xét

  1. Đọc bản gốc tiếng Anh của truyện tại: https://literaturesave2.wordpress.com/wp-content/uploads/2009/12/william-faulkner-red-leaves.pdf

    Trả lờiXóa
  2. Chú thích:
    - Anh Điêng: phiên âm từ Indian, vốn được những người đi khai phá dùng để chỉ những người da đỏ một cách khá nhầm lẫn. Theo một số câu chuyện được kể lại, Christopher Columbus lần đầu đặt chân lên châu Mĩ đã tưởng rằng mình vừa đến vùng Tây Ấn Độ nên đã gọi những người thổ dân ở đây là Indian.
    - du homme (tiếng Pháp): “homme” là “người đàn ông”, “du” là mạo từ bộ phận của giống đực số ít. “du homme” hiểu nôm na là “của người đàn ông”.
    - Pompadour: Jeanne Antoinette Poisson, thường được gọi là Madame de Pompadour, là một trong những người phụ nữ quyền lực nhất của Pháp vào thế kỷ 18. Bà là tình nhân chính của vua Louis XV và cũng là một người bạn thân và người bảo trợ nghệ thuật và văn hóa của ông. Bà được biết đến với tài năng và sự thông thạo trong việc thao túng chính trị, đồng thời cũng là một người phụ nữ có ảnh hưởng lớn trong triều đại của Louis XV.
    *Alphea: rất có thể là althea, hay althean officinalis, một thực vật có hoa thuộc họ Cẩm quỳ.
    *Moccasin cottonmouth: một họ rắn lục sống ở miền Đông nước Mĩ, có độc và bơi rất giỏi.
    *Olé (tiếng Tây Ban Nha): hoan hô.

    Trả lờiXóa

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

lớn rồi

7 giờ sáng, tiếng chuông điện thoại rung lên inh ỏi. Trong cơn mơ màn ngái ngủ, hắn tiện tay ném thẳng chiếc điện thoại vào tường. Chiếc Aphone A24 Pro Max hơn 30 triệu hắn nằng nặc đòi bố mua lúc mới vào đại học vỡ tan tác. Giật mình tỉnh dậy vì tiếp mặt   kính vỡ toang, hắn bàng hoàng khi thấy điện thoại một nơi mà màn hình thì một nẻo. Nhưng mà thế thì đã sao? Chỉ có mỗi con điện thoại, hắn lại xin tiền bố mua lại mấy hồi. Ông già không cho thì cùng lắm là khóc lóc, dọa tự tử, như là nhiều anh bạn trẻ fan cuồng K-Pop cách đây một thập kỉ ấy. Hắn lại chả thèm bận tâm nữa. Há mồm ra ngáp ba mươi giây, hắn vẫn thấy trong người nặng trĩu. Quái lạ. Rõ ràng hắn ngủ từ lúc 1 giờ cơ mà, sao lại buồn ngủ như này? Mà thức đến 1 giờ thì cũng chẳng có làm gì to tát. Như mọi khi, cũng chỉ là hắn ngồi nhắn tin với cô người yêu lớp 11, xong lại ngồi share linh tinh mấy bài post về tình nghĩa anh em. Thế rồi, sau hơn mười phút trong trạng thái thờ thẫn, hắn đứng dậy, quyết định đi đánh răng...

HOÀNG KIM KỊ SĨ DOUGAI RYUGA - KẺ BẢO HỘ CŨNG CHỈ LÀ CON NGƯỜI

Với những ai là fan của dòng phim Garo hẳn đều biết Dougai Ryuga, chàng ma giới kị sĩ chủ nhân của bộ hoàng kim giáp Garo ở 2 phần Người soi sáng bóng đêm (SS3) và Cơn bão hoàng kim (SS5). Với tôi, Ryuga là một nhân vật hết sức ấn tượng, người mà cùng với phần phim đầu tiên của tôi đã tạo ra một không khí mới cho dòng phim Ma giới kị sĩ, đồng thời đã làm nổi bật lên một điều mà đôi khi chúng ta đã quên mất: ma giới kị sĩ cũng là con người. Với 2 phần phim trước là Hắc Lang Chương và Ma giới thiểm kị, Garo đem đến cho chúng ta một nhân vật chính hết sức hoàn hảo, là tượng đài của cả dòng phim, Saejima Kouga. Một vị ma giới kị sĩ tài giỏi, điềm tĩnh, đáng tin cậy… một nhân vật hoàn hảo (nhưng đây là hoàn hảo có mức độ, và hoàn hảo rất thực tế, còn các ông, Tendou Souji, Kadoya Tsukasa, né ra giùm tôi cái). Đến với Người soi sáng bóng đêm, điều ngay lập tức đập vào mắt chúng ta chính là một tên dở hơi. Một ma giới kị sĩ tuổi vị thành niên, bồng bột, nóng nảy, những ấn tượng gây ra từ Ryug...